علائم خرابی کاتالیزور اغلب با افت ناگهانی شتاب، بوی نامطبوع و افزایش غیرعادی مصرف سوخت خود را نشان میدهد. این قطعه که وظیفه تصفیه دودهای سمی را دارد، معمولا بر اثر استفاده از سوخت بیکیفیت، ضربههای فیزیکی یا نقص در سیستم احتراق دچار گرفتگی یا شکستگی میشود؛ اتفاقی که اگر نادیده گرفته شود، با برگشت دود به موتور، میتواند باعث جوشآوردن خودرو و آسیبهای پرهزینه شود.
تشخیص صحیح این خرابی نیازمند دقت به نشانههایی مثل خروج دود سیاه و روشنشدن چراغ چک است که با روشهایی مانند تست دیاگ، سنجش خلاء و دماسنجی تایید میشود. در ادامه، ضمن بررسی دقیق این علائم و دلایل، راهکارهای عملی برای تست، شستوشو و تعمیر کاتالیزور در خودروهای مختلف را مرور میکنیم تا پیش از نیاز به تعویض قطعه، عملکرد ماشینتان را بازیابی کنید.
کاتالیزور اتومبیل کجاست و چه کاربردی دارد؟
کاتالیزور یکی از اجزای اصلی اگزوز اتومبیل است که در حد فاصل Manifold تا Muffler قرار دارد. این قطعه در زمانهایی که خودرو روی چاله مکانیکی قرار بگیرد، کاملا در دسترس است و تعمیرکاران بهسادگی میتوانند آن را مشاهده و خرابیاش را تعمیر کنند.

وظیفه اصلی کاتالیزور کاهش آلایندگیهای مضر خودرو است. گازهای خطرناک اتومبیل بعد از ورود به کاتالیزور تغییر میکنند و به ذرات کمضررتر تبدیل میشوند؛ برای مثال مونوکسیدکربن از جمله خطرناکترین گازهای سمی ماشینهاست که از طریق کاتالیزور به کربندیاکسید تبدیل میشود.
ساختار لاله زنبوری و پایه سرامیکی و فلزی کاتالیزورها باعث شده است تا چنین خاصیتی داشته باشند و بهسادگی گازها وآلایندههای خطرناک را به موادی با ضرر کمتر تبدیل کنند.
علائم خرابی کاتالیزور اگزوز چیست؟
خرابی و مشکل در کاتالیزور اگزوز با نشانههای مختلفی همراه است که در ادامه مهمترین آنها را ذکر میکنیم:
حرارت غیرعادی اگزوز
حرارت غیرعادی اگزوز، جزو اولین نشانههای خرابی کاتالیزور در اتومبیلهاست که خبر از مشکلی جدی در این قطعه میدهد. علائم خرابی کاتالیزور سمند ef7 هم با حرارت غیرعادی اگزوز آغاز میشود. این نشانه بر اثر احتراق ناقص اتومبیل و سوختن بخشی از سوخت در مسیر انتقال به اگزوز بهوجود میآید و با حرارت بیش از حد در زیر ماشین خود را نشان میدهد.
تشخیص این مشکل برای تعمیرکاران ساده است؛ بنابراین اگر گرمای شدیدی در زیر ماشین حس کردید، برای اطمینان از نوع مشکل با تعمیرکار مشورت کنید.
خارجشدن دود تیره از اگزوز
یکی از مهمترین نشانههای خرابی کاتالیزور، خارجشدن دود تیره از اگزوز است. این نقص بهدلیل ترکیب سوخت ماشین یا نقص در سیستم احتراق اتومبیل ایجاد میشود و بهمرور زمان مشکلاتی از قبیل افزایش آلودگی اتومبیل و سوخت ناقص در موتور را بهوجود میآورد.

بهطور کلی، خروج دود سیاه از اگزوز مسئلهای بسیار خطرناک است و سریعا باید پیگیری شود؛ در غیراینصورت موجب بروز آسیبهای جدیتر به ماشین میشود. در بیشتر مواقع علائم خرابی کاتالیزور تیبا هم با خارجشدن دودهای تیره از اگزوز خود را بروز میدهد.
مشکل در استارتخوردن ماشین
یکی از علائم خرابی کاتالیزور پژو 206 و سایر ماشینها، مشکل در استارتخوردن ماشین است که براثر گرفتگی شدید کاتالیزور و بستهشدن راه خروج آلایندههای خودرو بهوجود میآید. این مشکل در ابتدا باعث تاخیر در روشنشدن ماشین میشود؛ اما بهمرور زمان فرآیند استارت و حرکت اتومبیل را بهطور کامل دچار اختلال میکند.
بوی نامطبوع اطراف ماشین
استشمام بوی نامطبوع از اتومبیل هم از دیگر نشانههای واضح خرابی کاتالیزور است؛ چیزی شبیه به بوی تخممرغ گندیده که براثر خروج آلایندههای مضر از اتومبیل تولید میشود. این نشانه از مهمترین علائم خرابی کاتالیزور پراید هم است و اغلب بعد از ترافیکهای سنگین و رانندگی طولانی، خود را نشان میدهد.

خوشبختانه این نشانه بسیار واضح و مشخص است و افراد غیرمتخصص هم قادر به تشخیص آن هستند؛ پس اگر با چنین علامتی روبهرو شدید، حتما برای اطمینان از سلامتی کاتالیزور ماشینتان به تعمیرکار مراجعه کنید.
کاهش قدرت موتور و شتابگیری ماشین
کاهش قدرت موتور و شتابگیری ماشین که اغلب در سربالاییها رخ میدهد، نشانهای دیگر از خرابی کاتالیزور است. این نشانه که از علائم خرابی کاتالیزور پژو پارس هم محسوب میشود، بهصورت خفهشدن موتور در سربالاییها و کندشدن شتابگیری خود را نشان میدهد. اغلب اوقات، سوخت نامناسب، خرابی سیستم احتراق و ضربه به کاتالیزور باعث این مشکل میشوند.
افزایش مصرف سوخت
از آنجایی که خرابی کاتالیزور باعث احتراق ناقص سوخت میشود، اتومبیل به میزان بیشتری سوخت برای حرکت نیاز پیدا میکند؛ بنابراین اگر در چند وقت گذشته مصرف سوخت ماشین شما از هر زمانی بیشتر شده، احتمالا کاتالیزور آن آسیب دیده است.
بروز صداهای غیرعادی از زیر خودرو روشنشدن چراغ چک
صداهای غیرعادی که از زیر اتومبیل بهگوش میرسد هم میتواند نشانه خرابی کاتالیزور باشد. این صداها بهدلیل شکستگی بدنه کاتالیزور تولید میشوند و در طول زمان آن را بهطور کامل از کار میاندازند. همچنین، روشنشدن بیدلیل چراغ چک خودرو هم میتواند یکی از علائم باشد.
تعمیر کاتالیزور (رزرو آنلاین)
تعمیر کاتالیزور نیازمند دقت و تجهیزات تخصصی است؛ چراکه هرگونه اشتباه میتواند هزینه سنگین تعویض قطعه را به شما تحمیل کند. برای عیبیابی دقیق و رزرو نوبت سریع، فرم زیر را پر کنید تا کارشناسان ما با شما تماس بگیرند.

دلایل خرابی کاتالیزور
مهمترین دلایلی را که باعث خرابی کاتالیزور میشوند، در ادامه لیست کردهایم:
ضربه به کاتالیزور
ضربهدیدن کاتالیزور بر اثر برخورد با ناهمواریهای جاده، از اصلیترین دلایل خرابی آن است. این ضربات با شکستن ساختار کاتالیزور، باعث اختلال جدی در کارایی آن میشوند.
ناخالصیهای سوخت
سوختهای ناخالصی که با سرب و گوگرد مخلوط شدهاند، دلیل دیگر خرابی کاتالیزور هستند. این نوع سوختها به سطح کاتالیزور آسیب میزنند یا باعث مسدودشدن ورودی آن میشوند.
ورود مایع خنککننده یا روغن به اگزوز ماشین
اگر واشر سرسیلندر یا سوپاپها نشتی داشته باشند، روغن و مایع خنککننده به سیستم اگزوز راه پیدا میکنند. ورود این مواد به داخل کاتالیزور، در نهایت منجر به گرفتگی و مسدودشدن آن میشود.
خرابی سنسور اکسیژن
یکی دیگر از دلایل خرابی کاتالیزور به خرابی سنسور اکسیژن ماشین مربوط میشود. زمانی که سنسور اکسیژن ماشین خراب میشود، واحد کنترل موتور، اطلاعات اشتباهی را دریافت میکند و نسبت سوخت به هوا را تغییر میدهد. همین موضوع بهظاهر ساده باعث احتراق ناقص سوخت و جمعشدن مواد نسوخته در بدنه کاتالیزور خواهد شد.
افزایش دمای موتور
افزایش دمای موتور که اغلب بر اثر گازهای داغ ایجاد میشود، در خرابشدن کاتالیزور تاثیر مستقیم دارند؛ زیرا دمای بیش از حد، مواد داخلی کاتالیزور را ذوب میکند و آنها را از کار میاندازد.
احتراق ناقص سیلندرها
وقتی شمعها، انژکتورها و کویلهای اتومبیل خراب شوند، در کیفیت سوخت تاثیر میگذارند و احتراق را ناقص میکنند. این مشکل موجب ورود سوخت نسوخته به کاتالیزور میشود و به بدنه آن آسیب جدی میزند.
فرسودگی طبیعی
گاهی هم خرابی کاتالیزور دلیل خاصی ندارد و تنها در گذر زمان و فرسودگی طبیعی کاتالیزور ایجاد میشود. بهطور کلی عمر مفید هر کاتالیست خودرو ۵۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر است و بعد از گذشت این مدتزمان به تعویض نیاز دارد. در صورت عدم تعویض، عملکرد کاتالیست دچار خطا میشود و به ماشین آسیب میزند.
مسدودی کاتالیزور
رانندگی طولانی با موتور در شرایط نامناسب و استفاده از سوختهای ناخالص برای ماشین، بهمرور زمان باعث تجمع دوده و کربن در کاتالیزور میشود و آن را خراب میکند.
تست سلامت کاتالیزور ماشین چطور انجام میشود؟
برای اطمینان از خرابی و تعمیر کاتالیزور باید از آسیبدیدگی آن مطمئن شوید که این کار تنها بهدست متخصصان حرفهای این زمینه انجام میشود. بهطور کلی متخصصان از سه روش اصلی برای تست سلامت کاتالیزور استفاده میکنند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:

تست خلاء
تعمیرکاران برای انجام تست خلاء از گیج خلاء استفاده و مراحل زیر را طی میکنند:
- ماشین را خاموش میکنند و گیج خلاء را داخل اگزوز آن قرار میدهند. سپس اتومبیل را در حالت درجا روشن میکنند.
- در مرحله دوم صبر میکنند تا عدد گیج خلاء روی 18 تا 22 قرار بگیرد و همزمان دور موتور را تا 2500 الی 3500 بالا میبرند.
- در انتها اگر با انجام تمام این مراحل عدد گیج خلاء کاهش یافت، یعنی کاتالیزور سالم است و در غیراینصورت نقصی در آن ایجاد شده است.
استفاده از دستگاه دیاگ
استفاده از دستگاه دیاگ، یکی دیگر از روشهای بررسی سلامت کاتالیزور است. این دستگاه با تحلیل وضعیت سنسورهای اکسیژنِ قبل و بعد از کاتالیزور، خطاهای سیستم اگزوز را شناسایی میکند و خرابی کاتالیزور را نشان میدهد.
تست دما
تعمیرکاران برای تشخیص سلامت کاتالیزور با تست دما مراحل زیر را انجام میدهند:
- ماشین را روشن میکنند تا موتور کاملا گرم شود و سپس دمای لوله اگزور قبل و بعد از کاتالیزور را با دماسنج اندازهگیری میکنند.
- در صورتی که اختلاف دما کمتر از 100 درجه باشد، کاتالیزور آسیب دیده است؛ در غیراینصورت نقصی در آن وجود ندارد.
علاوهبر دو روش بالا، روشهای فرعی دیگری مثل تست فشار بازگشتی و بررسی چشمی هم برای تست سلامت کاتالیزور اتومبیلها وجود دارد.
نحوه تعمیر کاتالیزور ماشینهای مختلف
نحوه تعمیر کاتالیزور ماشینهای مختلف باتوجه به نوع اتومبیل متفاوت است. در ادامه روش تعمیر هر اتومبیل را ذکر میکنیم:
تعمیر کاتالیزور سمند ef7
- بررسی دمای بالای موتور و تاثیر آن روی کاتالیزور
- تست ساختار داخلی کاتالیزور برای اطمینان از سوختگی داخلی
- شستوشوی کاتالیزور در صورت وجود مشکل سطحی یا تعویض کامل آن در صورت تخریب شدید بر اثر حرارت بالا
تعمیر کاتالیزور پژو پارس
- بررسی مسیر خروجی دوده سیاه و میزان فشار برگشتی اگزور
- تست دما از کاتالیزور
- شستوشوی کاتالیزور در صورت افت شتاب و تعویض آن در صورت کاهش شدید قدرت موتور
تعمیر کاتالیزور پراید
- بررسی دلیل بوی بد کاتالیزور و اطمینان از تجمع دوده و ناخالصی سوخت در آن
- شستوشوی کاتالیزور برای از بین بردن دودهها و تعویض مغزی آن در صورت خفهشدن شدید موتور
- بررسی سیستم احتراق ماشین برای جلوگیری از بروز دوباره این مشکل
تعمیر کاتالیزور پژو 206
- استفاده از روش دستگاه دیاگ و تست سنسور اکسیژن برای اطمینان از خرابی کاتالیزور
- شستوشوی کاتالیزور در صورت گرفتگی متوسط
- تعویض آن در صورت آسیب به بنه داخلی و ذوبشدن اجزای آن
تعمیر کاتالیزور تیبا
- بررسی و اطمینان از گرفتگی کاتالیزور براثر سوخت نسوخته ماشین
- شستوشوی داخلی آن و رفع دودهها
- تست و تنظیم سنسور اکسیژن
روشهای تعمیر کاتالیزور هر اتومبیل را بهطور خلاصه ذکر کردیم؛ اما توصیه میشود برای اطلاع دقیقتر از وضعیت سلامت اتومبیل به مراکز تخصصی مراجعه کنید. به همین منظور میتوانید فرم رزرو مجموعه ما را پر کنید تا مشاوران برای پاسخگویی به سوالاتتان در اسرع وقت با شما تماس بگیرند.
خرابی کاتالیزور را جدی بگیرید و بهموقع رفع کنید!
علائم خرابی کاتالیزور اغلب با نشانههایی مثل بوی بد و نامطبوع، افزایش مصرف سوخت، افزایش دمای موتور و غیره همراه است. البته با وجود یکسانبودن این نشانهها در اغلب اتومبیلها، بهدلیل شدت بروز متفاوتشان در هر خودرو، میتوانند نحوه تعمیر مختلفی داشته باشد؛ از اینرو توصیه میشود همیشه برای بررسی و تست سلامت کاتالیزور خودروی خود به مراکز تخصصی معتبری چون مستر کاتالیست مراجعه کنید تا بهترین نتیجه را بگیرید.
سوالات متداول
مهمترین علائم خرابی کاتالیزور چیست؟
خرابی کاتالیزور با نشانههای واضحی مثل افت محسوس شتاب خودرو، افزایش ناگهانی مصرف سوخت، استشمام بوی بد و روشنشدن چراغ چک خود را نشان میدهد.
آیا رانندگی با کاتالیزور خراب امکانپذیر است؟
بله؛ اما باعث افت قدرت موتور، افزایش مصرف سوخت و آسیبهای جدیتر میشود.
شستوشوی کاتالیزور بهتر است یا تعویض آن؟
اگر گرفتگی سطحی باشد، شستوشو کافیست؛ اما در آسیبدیدگی شدید باید تعویض شود.
عمر مفید کاتالیزور چقدر است؟
عمر مفید این قطعه معمولا باتوجه به کیفیت سوخت و شرایط رانندگی بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر متغیر است.




